KELKİT VADİSİ’NİN KÜLTÜR VE EĞİTİM MERKEZİ ŞEBİNKARAHİSAR
Hüseyin Hüsnü TEKIŞIK
Şebinkarahisar, Giresun iline bağlı, Doğu Karadeniz dağlarının güneyinde, Kelkit Çayı Vadisi’nde kurulmuş, Doğu Anadolu özelliği taşıyan tarihî bir ilçedir.
Şebinkarahisar, Kelkit Vadisi’nde kilit noktası denecek yerde çok sağlam bir kaleye sahip olduğu için tarih boyunca büyük bir önem taşımıştır.
Şehir, 1071 Malazgirt Savaşı’ndan sonra uzun süre Selçukluların yönetiminde kalmış Fatih’in 1473 Otlukbeli Savaşı’nda Osmanlıların eline geçmiştir. Şarkikarahisar adını taşıyan bu şehir, Yavuz Sultan Selim zamanında Erzurum eyaletine bağlı bir sancak merkezi hâline getirilmiş ve 400 yıl kadar Osmanlı’nın sancak merkezi olmuştur. Kanuni şehzadeliği sırasında Şarkikarahisar sancak beyliğine atanmıştır.1
Şebinkarahisar o dönemde bölgenin yönetim, zanaat, ticaret, kültür ve eğitim merkezi olmuştur.
KÜLTÜR MERKEZİ ŞEBİNKARAHİSAR
Millî şairimiz Mehmet Emin Yurdakul, Şebinkarahisar için şunları yazmıştır.
Eşim, hayat arkadaşım Şebinkarahisarlı bir Türk kızıdır. Onunla evlendiğim zaman benimle konuştuğu öz Türkçe bana kendi dilimin özünü anlatmıştı. Ben İstanbul lehçesini anamdan, babamdan; sonra Anadolu lehçesini karımdan öğrendim. Onun saf ve asil ruhunun kaynaklarından Türklük aşkının kandırmaz Kevserini içtim ve çürüten amansız zamanın değiştirip çürütemediği Türk ruhunu, bütün töreleri, faziletleri içinde, burada buldum. Şebinkarahisar’da dokuz kere bulundum. Altısında altışar ay, üçünde birer yıl oturdum. Burada gözleri yaşlı yetimlere, bağrı yanık dullara, ağlamaktan gözleri kör olmuş ihtiyarlara rastladım. Millî ruhumu, millî ıstırabımı, millî ülkümü buradan aldım. Tesadüf ettiğim olayları topladım. Halkın acıklı hayatından ve ruhundan aldığım ilhamları şiirime koydum, milletime sundum. Benim milliyetçiliğimin asıl kaynağı işte budur.2
Sadrazam Karakulak İbrahim Paşa, Sadrazam Sait Hasan Paşa, Şeyhülislam Karahisarlı İbrahim Efendi, Karacehennem İbrahim Paşa ve Sadrazam Ahmet Cavit Paşa, Osmanlı döneminin Şebinkarahisarlı ünlü devlet adamlarıdır.3
ATATÜRK’ÜN ŞEBİNKARAHİSAR GEZİSİ
Atatürk Erzurum’a yaptığı bir gezi sırasında, 11 Ekim 1924’te Şebinkarahisar’a gelmiş ve kendisi için ayrılan bir konakta bir gece misafir kalmıştır.4 Şebinkarahisarlı gençlerin yeni açtıkları Türk Ocağı’nda Atatürk, gençlere ve halka şunları söylemiştir.
“Ben bu şehri çok beğendim. Bu sevgimin devamına işaret olmak üzere Şarkikarahisar adının Şebinkarahisar olarak düzeltilmesini teklif ediyorum.
Şapı başta olmak üzere, Fatihlerin otağ kurduğu bu topraklarda daha neler varsa araştırılmak, tarihen olduğu kadar ekonomik yönden de bu şehri ileri götürmek görevimiz olmalıdır.” demiş ve Türk Ocağı defterine “Türk Ocağı, Türk’ün has ocağı, varlık ve birlik ocağı, yüksek alevlerle tütsün, muhitine nur saçsın, yaşasın ve yaşatsın.” cümlelerini yazmıştır.5
KELKİT VADİSİNİN EĞİTİM MERKEZİ ŞEBİNKARAHİSAR
Büyük Türk gezgini Evliya Çelebi, meşhur Seyahatnamesi’nde uzun uzun bahseder Şebinkarahisar’dan. Gezip gördüğü sırada Şebinkarahisar’da 7 sibyan mektebi (ilkokul) olduğunu yazmaktadır Seyahatnamesi’nde.
Padişah Abdülmecit zamanında (Tanzimat Devri) 1846’dan sonra rüştiye adıyla batı anlamında orta dereceli okullar açılmaya başlamış ve bu sırada Şebinkarahisar’da da rüştiye açılmıştır. Kayseri medresesinde yetişen, Şebinkarahisarlı büyük dedem Hüseyin Hamdi Efendi rüştiyenin müdürü ve hocası, dedem Hüseyin Hüsnü Efendi’de rüştiyenin müdür yardımcısı ve hocası olmuştur.
Şiran’dan Reşadiye ve Mesudiye’ye kadar olan bölgenin gençleri Şebinkarahisar Rüştiyesi’nde öğrenim görmüşlerdir.
Rüştiyeler ortaokullara dönüştürülünce Şebinkarahisar bölgenin eğitim merkezi olmuştur yine... 1940’lı yıllarda bizler, memleketimiz olan Şebinkarahisar’da ortaokulda okurken, Şiran, Kelkit, Alucra, Refahiye, Zara, Suşehri, Koyulhisar ve Reşadiye’den veliler Şebinkarahisar’da ev kiralar çocuklarını ortaokulda okuturlardı.
1939 Erzincan Depreminde Şebinkarahisar Ortaokul binası kullanılamayacak hâle gelince, halk el birliğiyle okulu yeniden yapmıştır.
Çocuklarının eğitimine çok önem veren Şebinkarahisarlılar lise açmak için 1961’de halk yardımı ile okul binası yapmış ve özel lise açmıştır. Bu özel lise 1963-1964 öğretim yılında resmî lise olarak hizmete girmiştir. O zaman da çevre ilçelerin öğrencileri, yine Şebinkarahisar Lisesi’nde okuyorlardı.
2006-2007 öğretim yılında; lise, Anadolu lisesi, endüstri meslek lisesi, kız meslek lisesi, ticaret meslek lisesi, imam hatip lisesi, sağlık meslek lisesi olmak üzere Şebinkarahisar’da 7 lise, 2 yatılı bölge okulu, 6 merkez ilköğretim okulu, 22 köyde ilköğretim okulu vardır. Bu okullara 4765 öğrenci devam etmekte ve 233 öğretmen görev yapmaktadır.6
Lise binalarının çoğu ve meslek yüksekokulunun binası eğitim sever, hayırsever Şebinkarahisarlılar tarafından yaptırılmıştır.
Şebinkarahisar Meslek Yüksekokulu, 1997’de Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’ne bağlı olarak açılmıştır. 2006’da Giresun Üniversitesine bağlanan bu Meslek Yüksekokulu, 2006-2007 öğretim yılında; iktisadi ve idari, sağlık, teknik bölümlere bağlı 18 programda, 48 öğretim elemanı ve 1903 öğrenci ile eğitimine devam etmektedir.
|
